mercredi 12 août 2015

Oté pa bézwin nou la pèr koz kréol

O Kréol koméla kann bann zournalis i koz èk zot oubli pa sa pa bézwin la pèr la ont koz kréol sa nout lang kan i may po koz fransé koz kréol apré i moukat i di rénioné i giny pa koz fransé alor larg nout kozé kréol apré sat i konpran pa alé aprann nout lang lé konm tout lang. Si dopi lontan lavé lès aprann kréol dann lékol rénioné noré métriz mié lo fransé na lontan bann domoun i travay dosi là i di fo komans par aprann son lang matèrnèl po konèt lé zot lang po giny myé kozé. Alor kréol pa bézwin la pèr la ont koz nout lang kréol partou dan nout péi sat i konpran pa nou lé azot kan i vyin Larényon alé aprann ou rod inn po tradui po zot fo nou arèt lès bann kolonialis domine nout manièr viv sirtou libèr nout kozé kréol mon pèp sa lé Tanou !

Rédaksyon Zournal Démaliz 


Po konèt :

Si zot i ropran lartik po fé konèt oubli pa di ousa i sort i kont si zot.

Rédaksyon Zournal Démaliz – http://zournal-demaliz.blogspot.com/

Lèr larivé po organiz anou

Kan Zournal Démaliz i di fo Larénion i pran son destin anmin lé in kozé po di bann rénioné komans organiz azot pars inn sékat i done anou in manzé gaté é i mèt nout destin dan la min bann bézèr paké zot minm i wa èk lakriz mondial é an loksidan an frans si nou komans pa organiz anou konmkifo po sa inn sékat matin sra lafrans wa larg Larénion é si anou bann rénioné la pa organizé sat sra pli for wa mèt lamin si lindépandans Larénion é wa fini par in gèr rantronou é rolizion mi fé pa pèr azot lo modèl i di larénion in pèp toléran wa fini an dolo boudin i sifi gard lo malizé nout péi lé dodan pa bézwin bonpé po i pèt anflèr é gard zot minm lo kominalis i komans dévlopé vitman ke nou krwa. Alor i fo po tousat i krwa lindépandans i fo rasanb anou po pran bann rèsponsabilité dan lo sistinm lé anplas po done konfians lo pèp rénioné ke si nou travay ansanm byin konmkifo san zwé volèr noulé kap pran nout péi anmin sakinn dan son kwin nou sra fouti.

Rédaksion Zournal Démaliz 


Po konèt :

Si zot i ropran lartik po fé konèt oubli pa di ousa i sort i kont si zot.

Rédaksyon Zournal Démaliz - http://zournal-demaliz.blogspot.com/

Anon dobout po kontinié la suit révolt bann Noir Maron

Apré bann Noir Maron viktim lèsklavaz la dobout po kas lo sistinm ésklavazis dann zané 1800 amonté lavé in rèv in lèspoir la libèrté léritaz-là bann rénioné désandan bann Noir Maron lapa kontinié lalit po libérasion Larénion po tir dan lamin kolonialis fransé. Alor zordi na pi po kalkilé fo an tank pèp nou dobout po fé in révolision politik, sosial, kiltirèl, ékonomik po dévlop nout péi tir tousala dan lamin bann kolonialis gro blan, gro zozo, zanprofitèr. Pèp rénioné fo nou organiz anou an rézistans po prann destin nout péi dan nout min lé lo milié popilèr i dwa diriz Larénion po kontinié lo konba bann Noir Maron la rouv baro la libèrté lé anou astèr roprann lo flanbo alor bann domoun atèr i dwa rant an maronèr po libèr nout péi.

Rédaksion Zournal Démaliz 


Po konèt :

Si zot i ropran lartik po fé konèt oubli pa di ousa i sort i kont si zot.

Rédaksion Zournal Démaliz –  http://zournal-demaliz.blogspot.com/

Fé viv nout lang partou dan nout péi

Sobat po nout lang kréol lapa aryink zoué lamizik, fé fonnkèr, fé radio i difiz lamizik kréol lé in langazman po ke nout lang lé partou lé kozé lé ansèrvi toulézour. Po mwin in vré défansèr lang kréol i dwa sobat toulézour po ke nout lang kréol i pran tout son plas dan nout sosiété si po ansèrvi lo kréol po fé zoli po giny rokonésans mi trouv lé ipokrit é malfondé sat i ansèrv sa po giny larzan.

Rédaksion Zournal Démaliz 


Po konèt :

Si zot i ropran lartik po fé konèt oubli pa di ousa i sort i kont si zot.

Rédaksion Zournal Démaliz – http://zournal-demaliz.blogspot.com/

Arèt souplinn azot

Bann rénioné i défann sistinm départmantalis dann koloni Larénion é la soizi modèl fransé kan néna po ginyé i bouz pa mé kan léta fransé i aplik son bann lwa ka pa kontan lé normal dan lo sistinm nout péi lé dodan ninport kisa na lo drwa nir travay isi akoz bann rénioné i sava laba é si lo rénioné i vé alé andéor lès azot. Ala in kozé po sat lapo batay po mèt anplas (préférence régionale, priorité travail pour le réunionnais, done travay kréol...) po fini èk sa sèl solision sé prann zot péi anmin po arèt larg zot gro pléré kolonizé èk zot moman kolonialis fransé mé pran zot péi anmin po linstan lé dir po zot pars nora pi fasilté, gro larzan é la bèlvi bourzoizi lokal alé po ansèv fé pèr azot san lafrans zot lé mor. Alor zot batay po sat zot i domand lé in fo déba oubli pa Larénion lé in départman fransé kan zot i défann stati-là koman zot i pé anpès dot domoun lé zot départman fransé nir travay Larénion. Ankor in fwa po démalol zot zié po fini èk tousala é diriz nout bato fo pran anmin zot destin tank zot lapa konpri sa bin kontinié larg zot gro pléré kolonizé zot i kroir gouvèrnnman wa ékout azot rèv pa bann kolonizé rénioné.

Rédaksion Zournal Démaliz 


Po konèt :

Si zot i ropran lartik po fé konèt oubli pa di ousa i sort i kont si zot.

Rédaksion Zournal Démaliz – http://zournal-demaliz.blogspot.com/

Lé 5 matris i fé Larénion

Kaf, yab, malbar, sinoi, zarab

Kaf/Nwar (Afrik, madagaskar, komor)

Yab/Ti Blan/ Maoul/ Youl (Lérop, loksidan)

Malbar/Indien (Lind)

Sinoi / Asiatik (Sine, viètnam, indonézi, malézi, kanboz...)

Zarab / Mizilman (Gujurat, pakistan, saoudien, siriyin, libané...)

Lo rès lé bann kominoté instalé isi Larénion

Tousala la fé Larénion in pèp banian lé nout batarsité zordi

Rédaksion Zournal Démaliz


Po konèt :

Si zot i ropran lartik po fé konèt oubli pa di ousa i sort i kont si zot.

Rédaksion Zournal Démaliz – http://zournal-demaliz.blogspot.com/

mardi 4 août 2015

Kozman po Démalizé èk Zournal Démaliz

Bann kozman po fé prann konsians, po maziné, po rouv lo zié, po fé avans zidé lakoz, po dénonsé é tout sat i fé sié anou dan lo sistèm kolonial nout péi lé dodan zordi...

* Tèrla i zwé pi kanèt i done po alé sat i giny pi swiv pran tizane tanbav...

* Tèrla néna lamour po ékri kréol

* Alon sov nout péi Larénion démay ali dann lamin bann départmantalis

* Larénion dirizé par mafia lokal, koripsion lokal,pistonaz lokal.
   Alé di partou lé gratui
                                             
* Kréol nout lang nasional rénioné
   Lapa in lang rézional
   Lapa in patoi
   Lé nout lang nasional kozé toulézour
   Par bann kréol rénioné

* Arèt tié nout péi èk béton

* Arèt aryink èk loto partou

* Si tout rénioné zéne konm vié i sava an frans kisa wa sobat po nout péi ?

* Rénioné lèr larivé po roprann nout péi anmin

* Nout lang koz ali, ékri ali, fé viv ali partou toultan

* Akoz ?
  Ou di oulé in militan i sobat po lidantité kréol rénioné mé soman ou vé out   marmay i aprann aryink lédikasion fransé é éropéanizé ?

* Tro bilingis lapo tinn nout lang kréol

* Nout Lang kréol in zarm po sobat kont-kolonialis

* Sobat po nout lang i rant partou : Dann télé, radio, lékol, biro, sobat po i rèspèk kisa ilé rénioné, i rèspèk nout lidantité, i rèspèk lo rénioné dan son péi.

* Kréol konm tout langkozé aprann po giny lir é ékrir

* I fo kontrol bann nésans po mié kontrol nout dévlopman

* Bann inndé mèr départmantalis i di fo èt fou po èt Mèr dan lo sistèm départmantalis

* Tout bann politikèr départmantalis i koné sistèm-là lapi bon akoz zot lapèr bordsa ?

* Sat i défann lo sistèm départmantalis i di fo domoun lé fou po fénésans zantropriz dan lo sistèm zordi

* Avan lo sistèm départmantalis té mi anplas nout péi té anvoy bonpé marsandiz andéor koméla i rant plis ke i anvoy

* Lé lo sistèm politik départmantalis la tié nout lékonomi

* Bann zène rénioné na pi travay dan zot péi

* Ladi fo anvoy tout nout zénès an frans apré kisa i débark isi larénion ?

* Sèl solision po bann politikèr départmantalis po lité kont somaz sé anvoy tout nout zénès andéor

* Dévidaz nout popilasion isi i arèt pi tard pa nou sra in létranzé dan nout péi

* Larénion lé Larénion, lafrans lé lafrans sakinn son mantalité

* Péi Larénion lapo krèv èk lo sistèm départmantalis

* Zélèksion Rézional fo bord ali na pi riyin po ginyé vot po bana sé kontinié ranpli zot pos

* Bann politikèr mantèr lé sorti po zélèksion Rézional 2015 sat i kont po zot lé zot lavnir po èd domoun atèr zot na riyin nafout. Alor domoun atèr bord azot kan zélèksion i ariv

* Bann Militan kiltirèl la larg lo kor lé fanafout

* Tout travay isi lé akaparé par bann domoun i sort andéor bann kréol i fé lo mor i bouz pa po zot péi lé kontan i ri an figir la mok

* In vré militan kiltirèl
   In vré konbatan la libèrté
   Lé kan i sobat po libèr son péi
   Lapa amaré èk lo sistèm départmantalis ilégal
   In kozé po fé prann konsians sat lapa konpri ankor
   kosa ilé in konbatan la libèrté

* Zournal Démaliz i koz si laktialité lavi toulézour lé in zournal kont-kolonialis é i sobat po ke bann rénioné i vé pran konsians po pran anmin zot destiné.

* Larzan lasistana lafrans la tié bann rénioné bordé la sosiété kolonial toulé lé 6 lo mwa bonpé rénioné lé alkolizé dan somin bann Bar lé rouvèr 24/24H po ansèv tyé lo pèp kolonizé atèr. Na pwin in politikèr i bouz po dénons sa. Sé sa zot i vé po lavnir nout péi.

* Lékol kolonial i fabrik somèr diplomé ou san diplom néna 260 000 marmay si ban lékol

* Tout bann média néna Larénion i défann lo sistèm départmantalis na pwin inn i sobat po ke nout péi i pran an min son destin

* Noulé Larénion nou na pwin in bout térin lé anou po viv dosi é pourtan lé nout tèr lé sat i sort andéor néna ziskakan na lès bana pran tout anon rovandik nout drwa po latèr po nou abit dosi nou poura pa aryink rès dann loyé, kazié lapin po angrès bann kolonizatèr fransé-rénioné. Latèr po rénioné

* Larénion in sèl pèp, in sèl nasion, péi tout koulèr. Lo rasis na pwin zot plas dan nout péi.

* Kan oulé indépandantis fo tout sat lé sou lo sistèm 974-Départmantaliéné fo dénonsé fo di lapa bon po nout péi é propoz nout prozé sat nou vé po Larénion.

* Tout bann parti politik i défann 974 sistèm départmantalis nou dwa dénons azot.

Dot wa nir apré...

Rédaksion Zournal Démaliz 


Po konèt :

Si zot i ropran lartik po fé konèt oubli pa di ousa i sort i kont si zot.

Rédaksyon Zournal Démaliz – http://zournal-demaliz.blogspot.com/


lundi 3 août 2015

Lèr larivé po nou lévé

Po fini èk lo sistinm départmantalis ilégal dan nout péi akoz ilégal la zamé domand anou kosa nou té vé po Larénion konm rézime politik alor lèr larivé pèp rénioné po pran anmin nout destin i fo fini èk bann politikèr mantèr départmantalis lé zot minm la po fé nout malèr la gangréne nout péi lèr larivé po rasanm anou po fé linion po libèr nout péi dan lamin bann zanprofitèr fasis komandèr pouwar... Lèr larivé po dobout in pèp rénioné dan linité.

Rédaksion Zournal Démaliz 


Po konèt :

Si zot i ropran lartik po fé konèt oubli pa di ousa i sort i kont si zot.

Rédaksion Zournal Démaliz –  http://zournal-demaliz.blogspot.com/

dimanche 2 août 2015

Désèrtin domoun andéor i koné pa ankor ousa ilé Larénion ?

Lé grav dopi i gaspiy bonpé larzan po fé konèt nou péi Larénion andéor ziska zordi bann désèrtin domoun andéor i fout minm pa konèt ousa ilé Larénion si in kart minm bann inndé fransé i koné pa ousa ilé Larénion alor sré tan lo kolonizatèr fransé i komans fé aprann sa dan zot bann lékol laba an frans po konèt ousa ilé lo sourdizan départman fransé dan loséan indien si in kart konmsa kan i ariv in zévènnman na in pé wa arèt fé ont azot é sirtou po sat i diriz komanman nout péi zot ka lé grav bin kosa i fé èk tousa larzan i mèt po fé promosion i kasièt dan in fonn tiroir koué ???

Po fé konèt azot Larénion lé dann Loséan Indien ant Madagaskar é Zil Moris alé aprann é louk si in kart po sat i sort andéor avan nir isi létan réviz zot zéografi.

Rédaksion Zournal Démaliz 


Po konèt :

Si zot i ropran lartik po fé konèt oubli pa di ousa i sort i kont si zot.

Rédaksion Zournal Démaliz – http://zournal-demaliz.blogspot.com/

Po i mèt anplas boutèy Gaz an 6 kg

Artik Po Lir ou Rolir …

Po fé arviv azot lo bann zartik fine difizé po sat i koné ou lapa ankor lir. Alor bon lèktir é kontinyé tyinbo ansanm Zournal Démaliz.

Lartik po Lir ou Rolir : Po i mèt anplas boutèy Gaz an 6 kg

Akoz konm lopri boutèy gaz 12 kg i kout sèr é konm sat na pwin tro mwayin po asté boutèy 12 kg é lé lour osi po porté sré tan mèt anplas bann boutèy 6 kg po soulaz port moné domoun atèr é pi nora pi bézwin fé mandiansité sakfwa po di fo fé in tarif sosyal fo arèt asisté domoun, an moityé pri sra pli fasil po sat néna malizé po asté sat i kout 18, 08 € . Zidé Zournal Démaliz i lans po èd domoun atèr.
Rédaksyon Zournal Démaliz 


Po konèt :

Si zot i ropran lartik po fé konèt oubli pa di ousa i sort i kont si zot.

Rédaksyon Zournal Démaliz – http://zournal-demaliz.blogspot.com/