lundi 1 juin 2015

Vié zartik '' Travay ''

Po zot konèt :

Bann zartik té finé difizé dopi avan astèr zot i rotrouv sa si lo nouvo Blog Zournal Démaliz

Anon avansé…

Dan nout péi bann kréol na pwin travay dan zot péi tout bann post travay inportan lé pri par bann fransé, zéropéin, po lo kréol néna diplom son lavnir sé lègzil, po lo kréol san diplom ou minm diplomé sé bann travay san landomin.
Azordi nou wa konsyans bann rényoné lé bordé par lo sistèm i komans révéyé i di domoun andéor i pran tout po zot, lé normal si zot i di zot lé fransé, lo fransé na lo drwa giny travay, parkont si ou di ou lé pa fransé la ou pé kozé é sobat, pars kan kolonialis fransé la mèt son grapin si Larénion dan son valiz kolonial na vé tout po tié nout péi kiswa larzan lasistana, koripsion, maladi, pèrvèrsité, sex, lalkol, tousala…
Si domin nou ariv rèvèy nout konsians nou lé in pèp, sé là nou nora in rapor fors kont lo sistèm kolonialis fransé.

Bann domoun privé travay i bouz pi ?

Avèk in pé plis 160 000 somèr dan nout péi on diré na pi somaz dan nout péi lé bizar ? Tout sat i travay i kontinié sobat po zot drwa é salèr, ali lo somèr la larg lo kor, i antan pi kriyé po domann i mèt anplas podvré in plan travay kome tout sitoiyin néna dan lo drwa domoun. Lé vré dan lo sistèm départmantalis i favoriz é an kouraz pa domoun po travay i profèr ansèrv lo sistèm lasistana po ranfèrm domoun dodan. Pourtan néna bann zasosiasion somèr ousa ilé ?
Kosa i fé, èské na ankor, na pi kouraz kosa i fé i antan pi zot bouzé. Bin kosa i pé fé bouzé ou dormir sé sat na pwin travay fo bouzé po domann lo drwa awar in travay dan lo sistèm sat noulé dodan zordi ou rod in not modèl dévlopman travay po nout péi lavnir wa koz po nou, an atandan kontinié subi la lwa lo pli for po sat i gouvèrne anou.

I dékouraz po fénésans zantropriz

Kan oulé somèr ou sinonsa ou la pèrd travay fatigé po travay po patron, po sèy sort dan la kol somaz po mont in lantropriz, dan lo sistèm départmantal lo bann zorganism i okip sa na pwin volonté an kouraz bann kréatèr zantropriz, anplis ladministrasion sistèm fransé lé konpliké é long èk lo sistèm kapitalis po rouv zantropriz fo oulé kosto. Kan out lantropriz i démar ou lé déza andété pars lo bann zèd néna i mèt aou dann malizé pars lé in krédi fo ranboursé tout swit, sé posa la plipar bann zantropriz i rouv nadfwa i ariv pa in lané. Lo somèr i vé fénésans in lantropriz lo bann zèd li na lo drwa :
- In suivi èk bann zorganism i okip sa
- «Boutique Gestion» kont pa tro dosi lé pa tro édé
- Mikro –krédi fo ranboursé aprè kalkil byin avan fé la domann
- Pré NACRE (i prèt tozéro) fo ranboursé apré, avan i done aou fo déklar out lantropriz é néna in konsèy suivi
-Lo rès fo tir dan out portmoné po lo bann déklarasion, é dot ankor… kan oulé somèr larzan i trouv pa si bor somin
Sé posa po in somèr avan lans ali fo byin kalkilé, larzan i prèt fo ranboursé si out lantropriz i mars pa traka i ariv apré é i pardone pa.
Pankor fini lo pré ou giny po lwé in lokal dan lo sistèm zordi lo pri i pèrmé pa lwé in lokal an vil minm lo zalantour lé sèr, lo lwayé minm lo ti pé larzan i anprèt aou i tyé out bidzé, sé posa la plipar bann zantropriz i rouv i mor vitman sirtou dan sèktèr komèrs, rèstoran é dot… Si na vé inn volonté politik po tyinbo ék bann kréatèr zantropriz noré an kouraz bonpé noré in manièr sobat kont somaz. Anon pa révé lo sistèm zordi nou lé dan i pèrm pa lo rénioné avansé.

Kosa zot i atann po bouzé

La sitiasion travay lé in katastrof dan nout péi bann kolèktivité kiswa Méri, Konsèy Zénéral, Konsèy Rézional é konsor na pwin volonté lité, sobat kont lo fléo somaz ousa i bord in takon rénioné diplomé ou san diplom. Anon bana i profèr po andousir lo pèp mont bann prozé la kouyonis ou fé lané isi lanné là, po di dan nout péi tout lé gadyanm, lé zoli na pwin problinm lé kome zot i di dan zot vilin kozé «Joyaux L’humanité» ousasa sé plito pas la pomad po pa lo pèp i bouz, i rouv lo zié. Zot i koz travay aryink kan néna zélèksion po fé zot fon komèrs, mé fo nou pran konsians i poura dévlop travay dan in not sistèm politik ousa nou minm wa giny anminn nout prop dévlopman, pars sat lé anplas i sava pi ni van ni dèryèr lé an fayit kolèktif.

Lo sistèm anplas i dékouraz lo kréol

Alor ke somaz lé in lépidémi dan nout péi bann Méri i dékouraz domoun na pwin travay po fénésans zot prop travay. Ala zot manièr dékouraz lo kréol daborinn kan ou rant dann bann méri lo bann pèrsonèl kominal i akèy aou angrène konmsi ou déranz zot trankilité. Ala lo zafèr ou vé vann dan lo drwa la lwa si bor somin ou domann in lanplasman i fé pèy aou sèr an plis néna in takon papié po fé èk kontrol po dékouraz aou pli vitman. O lièrk azordi po lité kont somaz èd domoun la anvi travayé non va zot i profèr tinn out fanal, dawar zot i profèr war lo kréol fé lo mandian po kontinié asoif zot pouwar, sé po sa mi di ke tout lo sistèm fransé lé karyaté dan nout péi na pi aryin po ginyé. Anou rénioné sèl mwayin po avansé fo nou sa va dan la rézistans po giny bord tout sat i anpès anou avansé dan nout dinité.

Rédaksion Zournal Démaliz 

Po konèt :

Si zot i ropran lartik po fé konèt oubli pa di ousa i sort i kont si zot.

Rédaksion Zournal Démaliz – http://zournal-demaliz.blogspot.com/