mercredi 30 novembre 2016

Malokisité minm

Bonpé langkozé dosi lo wèb i di fo siprim bann larzan lasistana bin kisa lamèt sa anplas lé zot kan minm sat zot i mèt anlèr sakfwa néna zélèksyon. Donn Larényon son lindépandans apré na kozé koman organiz nout péi dan in not manirwar po linstan lapa sak i giny larzan lasistana lé asisté mé tout rényoné ék lékonomi lé asisté èk fasilité lafrans i done po koloniz nout péi alor avan larg zot bann malokisité réflési byin avan bat zot mové lang.
Rédaksyon Zournal Démaliz - In Not Manirwar Lavnir Larényon

Kozman po lavnir

Lo zour Larényon wa giny pran anmin son destin la na giny kontrol larivé bann zétranzé dan nout péi pars alièrk zordi ninport kisa i rant dann kolonizasyon nout lé dodan. Osi fodra bann rényoné la kit zot péi forsé ou té vé alé sré gayar zot i rovyin po dévlop zot péi fo zot i mèt an navan zot koté patriyot avan lintéré larzan.
Rédaksyon Zournal Démaliz - In Not Manirwar Lavnir Larényon 

Arèt larg zot gro pléré

Néna bonpé domoun é désèrtin dann milyé kiltirèl départmantalizé i di fo mèt dann bann post rèsponsabilté dann ladministrasyon kolonyal bann rényoné mèt in zorèy ou rényoné départmantalizé i sanz arpa aryin sra touzour minm politik kolonyalis anplas po sabouk anou. Séposa Zournal Démaliz i di tank nou sra anmaré èk lafrans na pwin aryin wa sanzé po lo pèp rènyoné wa désid parliminm sra lo zour li wa désid pran lo péi an min. Alor po sat i défann systèm kolonyalis anplas lé normal bana na lo drwa osi pran bann post i propoz azot isi Larényon ousa ou pé anpès léta fransé anvoy zot bann migran isi zot i koné pa ankor kosa i vé di lo mo kolonyalis lé kolonizé po komandé èk zot bann valé lé mi anplas i anpès pa zot sobat po zot drwa mé bann rovandikasyon konmsa sra maliz po ginyé wa done in ti plas rényoné sar zis po taz zot gèl si po mèt in rényoné départmantalizé po totos bann domoun atèr i sèrv aryin akoz zot i sobat pa plito po libèr nout péi pars zot i koné nora pi fasilté larzan lafrans po anminm zot vi bourzwazi lokal séposa bann domoun i lit kont systèm lé anplas rant pa dan zot fotrin bana. Sakinn i dwa swazi son kan koméla.

Po konèt :

Rényoné départmantalizé (lé domoun amaré i vé pa kit lafrans)
Rényoné indépandantis (i vé kit lafrans)

Rédaksyon Zournal Démaliz - In Not Manirwar Lavnir Larényon 

vendredi 25 novembre 2016

mercredi 23 novembre 2016

Kisa ilé Démaliz ?

Zournal Démaliz 
‘’In Not Manirwar Lavnir Larényon‘’
*****

Lé èk kontantman i roswa aou dosi Zournal Démaliz

Zournal Démaliz lé mi dobout dosi lo Wèb po fé prann konsyans lo pèp kréol rényoné po in not manirwar lavnir larényon kiswa politik, kiltirèl é dot zafèr nou lavi toulézour andéor systèm kolonyal i diriz anou.

Zournal kont kolonyalis, 
kont départmantalis ;
Zournal angazé po lindépandans Larényon ;

Zournal Démaliz i milit kont tout kalité kolonyalis néna isi Larényon kiswa kolonyalis rényoné é sat isort andéor i fé tout po anpès rényoné pran anmin zot péi.

Zournal Démaliz i di tout kréol rényoné lé fatigé èk systèm-là organiz  azot partou ousa zot ilé po sobat kont bann kolonyalis-là.

Zournal Démaliz lapa in mouvman politik mé son vizyon politik po Larényon i milit po lindépandans Larényon é i soutyin tout organizasyon indépandantis i sobat kont kolonyalis (fo pa zot lé rasis).

Zournal Démaliz  i di tout domoun ninport zot koulèr lapo i vé milit po libèr nout péi na zot plas isi Larényon nout pèi lé in pèp banyan nou sa pa rofé listwar fo aksèp konm noulé fo arèt zwé la divizyon si nou vé povréman nir in pèp lib fo nou fé linité.

Zournal Démaliz in zournal po bann kréolèr é tout sat i yème nout lang kréol rényoné.

Pokosa lé ékri an Kréol Rényoné ?

Zournal Démaliz lé ékri aryink an kréol pars lé nout Lang Nasyonal.

Lé nout lang matèrnèl dopi tan ti nou koz ali dan vant nout moman la bézwin nou kontinyé fé avans nout lang lé in Blog po tout sat i yinm lo kréol rényoné ou sinonsa i vé dékouvèr wi anou osi lé kab donn nouvèl an kréol, na in pé i di fo ékri an fransé an anglé i pèrmé tout domoun konpran kosa néna po di, tèrla i désid ékri an kréol mé la pa fèrmé si lé zot lang.

Bin po tout sat i vyin tèrla po sèy koprann lir kréol, po dékouvèr, po louké ou i fatig zot lèspri Zournal Démaliz lé kontan roswa azot.

Po sat i konpran pa :

Konm néna désertin lé kont la lang kréol i vyin dosi lo Paz Zournal Démaliz i konpran pa akoz i ékri an kréol on diré i fatig zot lèspri po lir kréol si fatig azot i obliz pa zot pas zot somin zot lé lib swazi, mé obliz pa é di i fo ékri an fransé pli fasil po zot lir é po avwar plis vizitèr, oubli pa sa lo kréol la bézwin èt rèspèkté osi dan tout son kalité lé in lang konm tout bann lang dosi latèr.

Po lo grafi Zournal Démaliz i ansèrv grafi KWZ lékritir 83

Zournal Démaliz lé lib é laïk, li done ali lo drwa donn son kozman si tout lo manirwar tounéviré nout péi Larényon kiswa politik, kiltirèl...

Po konèt : tèrla lé kont bann kozman difamatwar, rasis, zénofob…

Po konèt

Zournal Démaliz tout bann nouvèl dosi Fasbouk osi

Kosa néna dosi Zournal Démaliz

Zinformasyon tout kalité
Kozman po bann domoun i ansèrv Zournal Démaliz dosi intèrnèt

Nou ankouraz azot koz èk nou alor larg zot bann kozé dosi nout Blog
Nou invit azot dann zot bann kozé lo rèspé

Dosi Blog-là lé intèrdi

- Koz an grinn
- Atak domoun
- Bann mésaz malprop kont lorizine lo moun i sort ou rolizyé
- Réklam, é difizyon zinformasyon komèrsyal
- Bann manirwar na pwin sans
- Bann mésaz na pwin sans
- Bann komantèr ou abiz bonpé, i zir domoun, rasis, foto insolan é sat lé kondané par la lwa
- Bann kontak pèrsonèl

Zournal Démaliz wa lir zot bann mésaz lo pli souvan posib. Alor pa bézwin awar pèr di si bann kozman i rèspèk pa lo règloman-lwa lo blog zournal Démaliz.

Kan zot i larg zot bann kozé fé ali dan lo rèspé.
Zot lé rèsponsab zot bann kozé, bann foto, é vidéo zot i mèt si lo Blog Zournal Démaliz.
Zournal Démaliz na lo drwa siprim tout bann zinfo é zoutiy i rèspèk pa son manir travay.
Bann kozman largé dosi lo Blog lé pa lo manirwar Zournal Démaliz.
Lé lo moun la difizé lé rèsponsab sat li la ékri.

Sat i kont fé
Po done nouvèl, po fé prann konsyans, po dénonsé...

Kosa néna
Po done nouvèl kiswa si lo malizé nout péi dan son bèzman toulézour é osi sat lé gayar dan tout son kontour dan in not manyèrwar lo bann nouvèl é andéor osi. Tyinbo ansanm po rès kalé.

Bann kozé si Blog-là lé vré vwa déranz inndé pars lapa abityé antann bann kozmandir, kozman vérité dan nout péi Larényon. Mé fo nou arèt kasyèt é anval aryink lo sikré èk la pansé inik nou lé dodan zordi.

Zournal Démaliz lé in paz fé sanm in Militan Indépandantis Kréol Rényoné po fé konèt bann nouvèl partou dosi latèr dan son manirwar laktyalité.

Kosa i vé di Démaliz : armèt dobout, drwat konmkifo, démaliz nout vi po in domin pli gadyanm, sobat kont mové lévolisyon nout péi lé dodan zordi.

Blog an Lang kréol Rényoné


Blog Zournal Démaliz : http://zournal-demaliz.blogspot.com/

Rèsponsab Zournal Démaliz : Zonas

Bon koudzyé dosi Zournal Démaliz...

* Tout roprodiksyon, kopiaz lé intèrdi fo domandé avan.

Rédaksyon Zournal Démaliz - ‘’In Not Manirwar Lavnir Larényon’’

vendredi 11 novembre 2016

Rényoné départmantalizé gard dovan zot port avan gard sat lézot

In kozman dosi zélèksyon prézidan zéta zinyin té tyinbo mardi 8 novanm 2016 apré konésans lo vot tout kalité bat lang kiswa dan nout péi é andéor té kont lo prézidan la giny zélèksyon “Donald Trump” i koz, i kri koman bann zamérikin zéta zinyin la élir in prézidan konmsa lapa élir “Hillary Clinton” kosa anou rényoné nafout èk sa i rogard bann zamérikin si zot la swazi lo sanzman pars zot lé fatigé èk lo systèm koronpi dan zot péi bann domoun lapo larg zot gro pléré in pé partou (in vot démokrasi fo rèspèk lo vèrdik). Po bann rényoné départmantalizé daborinn akoz zot i kri pa zot kolèr osi kont tout bann politikèr na plis 40 tan lé anplas isi dan nout péi lé magouyèr, volèr, koronpi, sisèr san, i ansèrv bann domoun mizèr po angrés zot zabo noré po di ankor... ék systèm politik zordi noulé dodan na lontan léla po tinn nout pèp. Alor domin in politikèr indépandantis i giny in manda dan nout péi wa di lapa bon zot i aksèp pa osi nora ankor po zot kriyé tanto zélèksyon i ariv an frans prépar azot po in gran sanzman si bann fransé atèr é bordé i fé konm bann zamérikin atèr é bordé fatigé èk bann politikèr é lo systèm na lontan lé anplas i vwa pa kolèr domoun nora po zot kriyé é bat zot mové lang ankor...
Zournal Démaliz i pran pa pozisyon po kikséswa mandoné fo dénonsé pansé inik nou viv dodan zordi ousa i fo tout domoun lé oblizé mazine parèy nonva Zournal Démaliz léla po lité kont bann pansé inik lapo tinn nout péi.
Po konèt:
Rényoné départmantalizé (lé domoun amaré i vé pa kit lafrans)
Rédaksyon Zournal Démaliz - In Not Manirwar Lavnir Larényon

mardi 1 novembre 2016

Samdi 5 novanm 2016 néna 205 zan bann zèsklav la révolté sikoté Sinlé

Zournal Démaliz i fé war zot in modékri dosi révolt bann zèsklav Sinlé lafé 5 novanm 1811 parkoté Sinlé in modékri po zot konèt koman robélyon té dobout po kapot systèm zésklavazis té anplas dopi pèpléman Larényon ziska laboliman an 1848 lé in bout révolt zèsklav Sinlé 5 novanm 1811 apré néna in bonpé zafèr té kasyèt po pa nou koné tout la vérité dosi révolt-là é konbyin dot révolt té fé po kapot systèm zésklavazis dan nout péi dann pèryod lèsklavaz té roprimé dan in silans lamor.

Na 205 zan bann zèsklav la révolté sikoté Sinlé kont zot bann mèt èsklavazis an tèt lo révolt navé Eli èk son bann dalon té désidé kapot sistèm èsklavazis po zot giny zot libèrté moun. Si 205 zan apré bana la sèy kas la sène po zot libèrté zordi nout péi lé touzour anmaré èk la sène kolonyalis fransé. 

Gayar loukaz azot.

Kozé Félix po Zournal Démaliz

In rapèl po zot konèt po pa oubliyé : Samdi 5 novanm 2016 souvnans révolt bann zèsklav 5 novanm 1811 sikoté Sinlé… Lir laswit par andsou…

Révolt Sinlé


Révolt Sinlé
Ravine Du Trou - Piton Sinlé

Lé lo 5 novanm 1811 ke Eli, travayèr dan métyé lo fèr, èsklav Célestin Hibon, Jules, èsklav Henri Hibon é Prudent, èsklav Benoît Hibon i artrouv azot sikoté ravine Trou Sinlé avèk zot navé zanviron 60 zèsklav é zot la désid organiz in soulèvman kont bann zèsklavazis Gro Blan sikoté Sinlé é kapar zot bann zarm é zot bann byin (manzé, larzan, lakol… é dot ankor) bann zafèr ke zot la fé èk zot kouraz.

Avèk bann kouto, bout dobwa, Kalou, tanbour é lansiv, armé èk kouraz é fors, zot la désann «konm in ravine dann mové tan» dann kartyé Sinlé po fini èk la ras bann komandèr é libèr azot systèm lèsklavazis.

Dopi Sinlé, zot té vé alé dan tout bann kartyé Larényon é po anminn lé zot zèsklav po konbat èk zot. Zot la atak dabor lo propriyété Jean Macé, zot la tyé ali é kas son kaz, épisa zot atak tou lé zot ozanlantour.

Lo rèvolt wa dir bonpé zour, 5 novanm 1811 zisko 11 novanm 1811.

Vandi par dot zèsklav ke té vé protèz zot bann mèt, lèsklav Figaro lé promyé la fé konèt lo rèvolt, apré té lo tour Paulin ke téla kan la tyé son mèt Jean Macé, rèvolt té roprimé dan lo san par bann mèt é akonpanyé bann zèsklav la dénonsé.
Bonpé zèsklav rebèl té tyé ou blésé, dot té arété.

11 févriyé 1812, tribinal té réini po sa dann Katédral SinDni po kondane bann rebèl Sinlé. Vèrdik zot té kondané a mor é zot té tyé in pé partou dann bann kartyé larényon. Dot té kondané an prizon po toultan ou déporté.

Dapré i di Elie té kondané an déportasyon

Figaro sat la vand bann maronèr zèsklav té rokoni par lo sistèm kolonyal avèk in ti moné ziskatan li désot la vi an 1860. Paulin la giny la libèrté é lo non Céma, an kapotaz lo non son mèt Maçé.

Ala an gro pé in pé listwar bann zistoryin la rakont révolt bann zèsklav sikoté Sinlé lo 5 novanm 1811 mé néna ankor bonpé mistèr é vérité po konèt si rèvolt-là. Mé lé in dat inportan po nou rèvolt bann zèsklav 5 novanm 1811 lé domaz bann zénérasyon zordi lapa giny roprann flanbo po kontinyé kas la sène la libèrté.

In lékri zarlor Larényon

Rédaksyon Zournal Démaliz – ‘’ In Not Manirwar Lavnir Larényon’’


Po konèt :

Si zot i ropran lartik po fé konèt oubli pa di ousa i sort i kont si zot.