mercredi 12 août 2015

Oté pa bézwin nou lapèr koz kréol

O Kréol koméla kann bann zournalis i koz èk zot oubli pa sa pa bézwin lapèr la ont koz kréol sa nout lang kan i may po koz fransé koz kréol apré i moukat i di rényoné i giny pa koz fransé alor larg nout kozé kréol apré sat i konpran pa alé aprann nout lang lé konm tout lang. Si dopi lontan lavé lès aprann kréol dann lékol rényoné noré métriz myé lo fransé na lontan bann domoun i travay dosi là i di fo komans par aprann son lang matèrnèl po konèt lé zot lang po giny myé kozé. Alor kréol pa bézwin lapèr la ont koz nout lang kréol partou dan nout péi sat i konpran pa nou lé azot kan i vyin Larényon alé aprann ou rod inn po tradui po zot fo nou arèt lès bann kolonyalis domine nout manyèrviv sirtou libèr nout kozé kréol mon pèp sa lé Tanou !

Rédaksyon Zournal Démaliz – ''Wèb Zournal Larényon''

Po konèt :

Si zot i ropran lartik po fé konèt oubli pa di ousa i sort i kont si zot.

Rédaksyon Zournal Démaliz – ''Wèb Zournal Larényon'' http://zournal-demaliz.blogspot.com/

Lèr larivé po organiz anou

Kan Zournal Démaliz i di fo Larényon i pran son destin anmin lé in kozé po di bann rényoné komans organiz azot pars inn sékat i done anou in manzé gaté é i mèt nout destin dan la min bann bézèr paké zot minm i wa èk lakriz mondyal é an loksidan an frans si nou komans pa organiz anou konmkifo po sa inn sékat matin sra lafrans wa larg Larényon é si anou bann rényoné lapa organizé sat sra pli for wa mèt lamin si lindépandans Larényon é wa fini par in gèr rantronou é rolizyon mi fé pa pèr azot lo modèl i di larényon in pèp toléran wa fini an dolo boudin i sifi gard lo malizé nout péi lé dodan pa bézwin bonpé po i pèt anflèr é gard zot minm lo kominalis i komans dévlopé vitman ke nou krwa. Alor i fo po tousat i krwa lindépandans i fo rasanb anou po pran bann rèsponsabilité dan lo systèm lé anplas po done konfyans lo pèp rényoné ke si nou travay ansanm byin konmkifo san zwé volèr noulé kap pran nout péi anmin sakinn dan son kwin nou sra fouti.

Rédaksyon Zournal Démaliz – ''Web Zournal Larényon''

Po konèt :

Si zot i ropran lartik po fé konèt oubli pa di ousa i sort i kont si zot.

Rédaksyon Zournal Démaliz – ''Wèb Zournal Larényon'' http://zournal-demaliz.blogspot.com/

Anon dobout po kontinyé laswit révolt bann Nwar Maron

Apré bann Nwar Maron viktim lèsklavaz la dobout po kas lo systèm ésklavazis dann zané 1800 amonté lavé in rèv in lèspwar la libèrté léritaz-là bann rényoné désandan bann Nwar Maron lapa kontinyé lalit po libérasyon Larényon po tir dan lamin kolonyalis fransé. Alor zordi na pi po kalkilé fo an tank pèp nou dobout po fé in révolisyon politik, sosyal, kiltirèl, ékonomik po dévlop nout péi tir tousala dan lamin bann kolonyalis gro blan, gro zozo, zanprofitèr. Pèp rényoné fo nou organiz anou an rézistans po prann destin nout péi dan nout min lé lo milyé popilèr i dwa diriz Larényon po kontinyé lo konba bann Nwar Maron la rouv baro la libèrté lé anou astèr roprann lo flanbo alor bann domoun atèr i dwa rant an maronèr po libèr nout péi.

Rédaksyon Zournal Démaliz – ''Wèb Zournal Larényon''

Po konèt :

Si zot i ropran lartik po fé konèt oubli pa di ousa i sort i kont si zot.

Rédaksyon Zournal Démaliz – ''Wèb Zournal Larényon'' http://zournal-demaliz.blogspot.com/

Arèt èk sa

(préférence régionale, priorité ou régionalisation des emplois, préférence réunionnaise, done travail kréol) ala bann kozé bann départmantalis i koz akoz zot systèm départmantalis la bord azot forstan fé lo makro astèr na pi riyin po zot lé bordé. Alor i fo po bann rényoné i sobat kont tout kalité kolonyalis fransé isi Larényon i tonb pa dan zot pièz lès azot dan zot manzé gaté antrozot sa lé zot konba fransé é fo rényoné. Zot i pé pa di zot lé fransé kan i aranz azot é domann bann lwa èspré po koloni Larényon kan zot laswazi défann systèm kolonyal départmantalis fo rèspèk bann règloman-lwa fransé lé mi anplas. Alor tonb pa dan zot propagand départmantalis i fo sa, i fo si, po Larényon. Sèl solisyon po nou désid ponouminm sé pran nout péi dan nout min po arèt giny koud fwèt kolonyal fransé sé lo konba bann patriyot rényoné i dwa konsantrali dosi lès bann kolonizé départmantalis démèrd azot èk zot systèm pouri.

Rédaksyon Zournal Démaliz – ''Wèb Zournal Larényon''


Po konèt :

Si zot i ropran lartik po fé konèt oubli pa di ousa i sort i kont si zot.

Rédaksyon Zournal Démaliz – ''Wèb Zournal Larényon'' http://zournal-demaliz.blogspot.com/

Fé viv nout lang partou dan nout péi

Sobat po nout lang kréol lapa aryink zwé lamizik, fé fonnkèr, fé radyo i difiz lamizik kréol lé in langazman po ke nout lang lé partou lé kozé lé ansèrvi toulézour. Po mwin in vré défansèr lang kréol i dwa sobat toulézour po ke nout lang kréol i pran tout son plas dan nout sosyété si po ansèrvi lo kréol po fé zoli po giny rokonésans mi trouv lé ipokrit é malfondé sat i ansèrv sa po giny larzan.

Rédaksyon Zournal Démaliz – ''Wèb Zournal Larényon''

Po konèt :

Si zot i ropran lartik po fé konèt oubli pa di ousa i sort i kont si zot.

Rédaksyon Zournal Démaliz – ''Wèb Zournal Larényon'' http://zournal-demaliz.blogspot.com/

CODE 974 =

Lasistana
Dominsayon
RSA
Réprésyon
Lasimilasyon
Zistis makro
Somaz andémik
Kolonizasyon
La drog
Déportasyon nout zénès
Lalkol an poundiak
Zabizèr
Sex an makotaz
Rényoné vandèrki
Mandisité
Larzan Gaspiyé
Lavi sèr
Polisyon
Lo vis larzan
Pansé inik
Koripsyon
Bordaz nout lidantité partou
Lanprofitaz
Bordaz nout lang kréol partou
Lanalfabétik 
Bordaz rényoné dan son péi
Konsomasyon sovaz...

Alor dan Larényon lib sé fini èk tousala rès èk lo kod 974 sé kontinyé é domann souplé é lès bana tyé nout péi

Rédaksyon Zournal Démaliz – ''Wèb Zournal Larényon''


Po konèt :

Si zot i ropran lartik po fé konèt oubli pa di ousa i sort i kont si zot.

Rédaksyon Zournal Démaliz – ''Wèb Zournal Larényon'' http://zournal-demaliz.blogspot.com/

I fo nou ariv fé linité

Po bann patriyot rényoné kiswa (bann mouvman zindépandantis, nasyonalis) ariv kapot systèm kolonyalis départmantalis  tank nou ariv arpa mèt nout divizyon, nou lorgèy parkoté, lanbisyon pèrsonèl, lamaraz familyal... Nou sra touzour sakinn dann son kwin é na kontinyé lès bann kolonyalis départmantalis tyé nout péi apré koman organiz é mwayin lé dan so lantant-là i poura koz koman sakinn i wa nout libérasyon nasyonal. Mon bann zot i trouv normal ke si térin noulé absan poinn sindika, poinn rézo asosyativ, poin radyo-télé-zournal é dan dot zafèr tank nou sra absan sra malizé po nou fé konprann bann rényoné létan pran azot anmin fé lalit kozé si rézo sosyo lé byin mé i sifi pa po libèr nout péi é sakinn dan son kwin sra malizé po libèr nout péi.

Rédaksyon Zournal Démaliz – ''Web Zournal Larényon''

Po konèt :

Si zot i ropran lartik po fé konèt oubli pa di ousa i sort i kont si zot.

Rédaksyon Zournal Démaliz – ''Wèb Zournal Larényon'' http://zournal-demaliz.blogspot.com/

Arèt souplinn azot

Bann rényoné i défann systèm départmantalis dann koloni Larényon é laswazi modèl fransé kan néna po ginyé i bouz pa mé kan léta fransé i aplik son bann lwa pa kontan lé normal dan lo systèm nout péi lé dodan ninport kisa na lo drwa nir travay isi akoz bann rényoné i sava laba é si lo rényoné i vé alé andéor lès azot. Ala in kozé po sat lapo batay po mèt anplas (préférence régionale, priorité travail pour le réunionnais, done travay kréol...) po fini èk sa sèl solisyon sé prann zot péi anmin po arèt larg zot gro pléré kolonizé èk zot moman kolonyalis fransé mé pran zot péi anmin po linstan lé dir po zot pars nora pi fasilté, gro larzan é la bèlvi bourzwazi lokal alé po ansèv fé pèr azot san lafrans zot lé mor. Alor zot batay po sat zot i domand lé in fo déba oubli pa Larényon lé in départman fransé kan zot i défann stati-là koman zot i pé anpès dot domoun lé zot départman fransé nir travay Larényon. Ankor in fwa po démalol zot zyé po fini èk tousala é diriz nout bato fo pran anmin zot destin tank zot lapa konpri sa bin kontinyé larg zot gro pléré kolonizé zot i krwar gouvèrnnman wa ékout azot rèv pa bann kolonizé rényoné.

Rédaksyon Zournal Démaliz – ''Web Zournal Larényon''

Po konèt :

Si zot i ropran lartik po fé konèt oubli pa di ousa i sort i kont si zot.

Rédaksyon Zournal Démaliz – ''Wèb Zournal Larényon'' http://zournal-demaliz.blogspot.com/

Fé tansyon bann fo militantis

Po défann avansé bann patriyot rényoné dann bann zasosyasyon kiltirèl té lit kont lo systèm kolonyalis navé bonpé bann zèspyon fo militan rényoné po diviz anou sé posa zordi nou lé divizé parèy dan bann mouvman politik anti-kolonyalis ziska zordi bana lé konm pinèz po anpès bann mouvman politik ou asosyasyon kiltir patriyot avansé. Lapa sèlman léta fransé la larg bann zèspyon néna osi bann organizasyon politikèr départmantalis rényoné zot lé partou po kas lalit bann patriyot rényoné par konésans mi koné bonpé sourdizan militan an zoli figir té bann zèspyon alor rouv zot zyé avan done zot konfyans koméla po èspione amwin sra pi fasil mi koné kisa zot ilé. Po tout sat i lèv po anminn lalit fé tansyon otour zot done pa zot konfyans ninport ki lé an pinèz otournou po anpès bann zidé lakoz po sanzman dan nout péi. Minm sat i di lilé indépandantis an gran gèl fo fé antansyon li minm pli danzéré alor avan done zot konfyans rouv byin zot zyé na bonpé papangèr i vèy po kas lakit politik é kiltirèl po nout péi.

Rédaksyon Zournal Démaliz – ''Web Zournal Larényon''

Po konèt :

Si zot i ropran lartik po fé konèt oubli pa di ousa i sort i kont si zot.

Rédaksyon Zournal Démaliz – ''Wèb Zournal Larényon'' http://zournal-demaliz.blogspot.com/

Lé 5 matris i fé Larényon

Kaf, yab, malbar, sinwa, zarab

Kaf/Nwar (Afrik, madagaskar, komor)

Yab/Ti Blan/ Maoul/ Youl (Lérop, loksidan)

Malbar/Indyin (Lind)

Sinwa / Asyatik (Sine, viètnam, indonézi, malézi, kanboz...)

Zarab / Mizilman (Gujurat, pakistan, saoudyin, siriyin, libané...)

Lo rès lé bann kominoté instalé isi Larényon

Tousala la fé Larényon in pèp banyan lé nout batarsité zordi

Rédaksyon Zournal Démaliz – ''Web Zournal Larényon''

Po konèt :

Si zot i ropran lartik po fé konèt oubli pa di ousa i sort i kont si zot.

Rédaksyon Zournal Démaliz – ''Wèb Zournal Larényon'' http://zournal-demaliz.blogspot.com/

mercredi 5 août 2015

Dimans 9 out 2015 zourné intèrnasyonal bann popilasyon Otoktone

Zourné là té fénésansé an 1994 par L’ONU (L’Organisation des Nations Unies) i tyinbo lo dimans 9 out 2015. Lé po rann omaz bann popilasyon i vé rès an kontak èk la natir i domand dopi lontan zot drwa èkzisté, dan viv zot kiltir, zot drwa po avwar in téritwar indépandan. Lir la suit andsou…

Po 2015 wa koz dosi : « Program po lapré 2015 : Vèy si zot santé é in mèyèr kondisyon vi po bann pèp Otoktone»

Bann Lien po zot louké...

Journée internationale des peuples autochtones 9 août 2015

Les peuples autochtones


Source : ONU

Rédaksyon Zournal Démaliz – ''Web Zournal Larényon''

Po konèt :

Si zot i ropran lartik po fé konèt oubli pa di ousa i sort i kont si zot.

Rédaksyon Zournal Démaliz – ''Wèb Zournal Larényon'' http://zournal-demaliz.blogspot.com/

mardi 4 août 2015

Kozman po Démalizé èk Zournal Démaliz

Bann kozman po fé prann konsyans, po maziné, po rouv lo zyé, po fé avans zidé lakoz, po dénonsé é tout sat i fé syé anou dan lo systèm kolonyal nout péi lé dodan zordi...

* Tèrla i zwé pi kanèt i done po alé sat i giny pi swiv pran tizane tanbav...

* Tèrla néna lamour po ékri kréol

* Alon sov nout péi Larényon démay ali dann lamin bann départmantalis

* Larényon dirizé par mafya lokal, koripsyon lokal,pistonaz lokal.
   Alé di partou lé gratui
                                             
* Kréol nout lang nasyonal rényoné
   Lapa in lang rézyonal
   Lapa in patwa
   Lé nout lang nasyonal kozé toulézour
   Par bann kréol rényoné

* Arèt tyé nout péi èk béton

* Arèt aryink èk loto partou

* Si tout rényoné zéne konm vyé i sava an frans kisa wa sobat po nout péi ?

* Rényoné lèr larivé po roprann nout péi anmin

* Nout lang koz ali, ékri ali, fé viv ali partou toultan

* Akoz ?
  Ou di oulé in militan i sobat po lidantité kréol rényoné mé soman ou vé out   marmay i aprann aryink lédikasyon fransé é éropéanizé ?

* Tro bilingis lapo tinn nout lang kréol

* Nout Lang kréol in zarm po sobat kont-kolonyalis

* Sobat po nout lang i rant partou : Dann télé, radyo, lékol, biro, sobat po i rèspèk kisa ilé rényoné, i rèspèk nout lidantité, i rèspèk lo rényoné dan son péi.

* Kréol konm tout langkozé aprann po giny lir é ékrir

* I fo kontrol bann nésans po myé kontrol nout dévlopman

* Bann inndé mèr départmantalis i di fo èt fou po èt Mèr dan lo systèm départmantalis

* Tout bann politikèr départmantalis i koné systèm-là lapi bon akoz zot lapèr bordsa ?

* Sat i défann lo systèm départmantalis i di fo domoun lé fou po fénésans zantropriz dan lo systèm zordi

* Avan lo systèm départmantalis té mi anplas nout péi té anvoy bonpé marsandiz andéor koméla i rant plis ke i anvoy

* Lé lo systèm politik départmantalis la tyé nout lékonomi

* Bann zène rényoné na pi travay dan zot péi

* Ladi fo anvoy tout nout zénès an frans apré kisa i débark isi larényon ?

* Sèl solisyon po bann politikèr départmantalis po lité kont somaz sé anvoy tout nout zénès andéor

* Dévidaz nout popilasyon isi i arèt pi tard pa nou sra in létranzé dan nout péi

* Larényon lé Larényon, lafrans lé lafrans sakinn son mantalité

* Péi Larényon lapo krèv èk lo systèm départmantalis

* Zélèksyon Rézyonal fo bord ali na pi riyin po ginyé vot po bana sé kontinyé ranpli zot pos

* Bann politikèr mantèr lé sorti po zélèksyon Rézyonal 2015 sat i kont po zot lé zot lavnir po èd domoun atèr zot na riyin nafout. Alor domoun atèr bord azot kan zélèksyon i ariv

* Bann Militan kiltirèl la larg lo kor lé fanafout

* Tout travay isi lé akaparé par bann domoun i sort andéor bann kréol i fé lo mor i bouz pa po zot péi lé kontan i ri an figir la mok

* In vré militan kiltirèl
   In vré konbatan la libèrté
   Lé kan i sobat po libèr son péi
   Lapa amaré èk lo systèm départmantalis ilégal
   In kozé po fé prann konsyans sat lapa konpri ankor
   kosa ilé in konbatan la libèrté

* Zournal Démaliz i koz si laktyalité lavi toulézour lé in zournal kont-kolonyalis é i sobat po ke bann rényoné i vé pran konsyans po pran anmin zot destiné.

* Larzan lasistana lafrans la tyé bann rényoné bordé la sosyété kolonyal toulé lé 6 lo mwa bonpé rényoné lé alkolizé dan somin bann Bar lé rouvèr 24/24H po ansèv tyé lo pèp kolonizé atèr. Na pwin in politikèr i bouz po dénons sa. Sé sa zot i vé po lavnir nout péi.

* Lékol kolonyal i fabrik somèr diplomé ou san diplom néna 260 000 marmay si ban lékol

* Tout bann médya néna Larényon i défann lo systèm départmantalis na pwin inn i sobat po ke nout péi i pran an min son destin

* Noulé Larényon nou na pwin in bout térin lé anou po viv dosi é pourtan lé nout tèr lé sat i sort andéor néna ziskakan na lès bana pran tout anon rovandik nout drwa po latèr po nou abit dosi nou poura pa aryink rès dann loyé, kazyé lapin po angrès bann kolonizatèr fransé-rényoné. Latèr po rényoné

* Larényon in sèl pèp, in sèl nasyon, péi tout koulèr. Lo rasis na pwin zot plas dan nout péi.

* Kan oulé indépandantis fo tout sat lé sou lo systèm 974-Départmantaliéné fo dénonsé fo di lapa bon po nout péi é propoz nout prozé sat nou vé po Larényon.

* Tout bann parti politik i défann 974 systèm départmantalis nou dwa dénons azot.

Dot wa nir apré...

Rédaksyon Zournal Démaliz - ''Wèb Zournal Larényon''

Po konèt :

Si zot i ropran lartik po fé konèt oubli pa di ousa i sort i kont si zot.

Rédaksyon Zournal Démaliz – ''Wèb Zournal Larényon'' http://zournal-demaliz.blogspot.com/


lundi 3 août 2015

I fo anou in télé-radyo patriotik 100% an kréol

Alor ke 95% nout popilasyon i koz kréol lapa normal ke na pwin in télé-radyo patriyot rényoné 100% an kréol lé in konba é dowar ke bann vré militan kiltirèl patriyot rényoné i dwa fé po tas mwayin mèt prozé-là anplas kan mi di militan patriyot rényoné sé pa militan départmantalizé la vann zot lam èk lo kolonizatèr é i ansèrv nout lang kréol rényoné po zot lintéré pèrsonèl é fé konpromi èk lo systèm non i fo arèt èk sa lo konba po ke nout lang, lidantité i pran tout son plas dan nout péi i dwa èt anméné par bann militan patriyot rényoné po pran anmin lalit kiltirèl dan nout péi. I fo pi lès bann kont nasyon sobat po nout kiltir, lidantité dan zot lamaraz èk systèm départmantalizé, départmanliéné.

Rédaksyon Zournal Démaliz – ''Web Zournal Larényon''

Po konèt :

Si zot i ropran lartik po fé konèt oubli pa di ousa i sort i kont si zot.

Rédaksyon Zournal Démaliz – ''Wèb Zournal Larényon'' http://zournal-demaliz.blogspot.com/

Lèr larivé po nou lévé

Po fini èk lo systèm départmantalis ilégal dan nout péi akoz ilégal la zamé domand anou kosa nou té vé po Larényon konm rézime politik alor lèr larivé pèp rényoné po pran anmin nout destin ifo fini èk bann politikèr mantèr départmantalis lé zot minm lapo fé nout malèr la gangréne nout péi lèr larivé po rasanm anou po fé linyon po libèr nout péi dan lamin bann zanprofitèr syonis fasis komandèr pouwar... Lèr larivé po dobout in pèp rényoné dan linité patriyotik.

Rédaksyon Zournal Démaliz – ''Web Zournal Larényon''

Po konèt :

Si zot i ropran lartik po fé konèt oubli pa di ousa i sort i kont si zot.

Rédaksyon Zournal Démaliz – ''Wèb Zournal Larényon'' http://zournal-demaliz.blogspot.com/

dimanche 2 août 2015

Désèrtin domoun andéor i koné pa ankor ousa ilé Larényon ?

Lé grav dopi i gaspiy bonpé larzan po fé konèt nou péi Larényon andéor ziska zordi bann désèrtin domoun andéor i fout minm pa konèt ousa ilé Larényon si in kart minm bann inndé fransé i koné pa ousa ilé Larényon alor sré tan lo kolonizatèr fransé i komans fé aprann sa dan zot bann lékol laba an frans po konèt ousa ilé lo sourdizan départman fransé dan loséan indyin si in kart konmsa kan i ariv in zévènnman na in pé wa arèt fé ont azot é sirtou po sat i diriz komannman nout péi zot ka lé grav bin kosa i fé èk tousa larzan i mèt po fé promosyon i kasyèt dan in fonn tirwar kwé ???

Po fé konèt azot Larényon lé dann Loséan Indyin ant Madagaskar é Zil Moris alé aprann é louk si in kart po sat i sort andéor avan nir isi létan réviz zot zéografi.

Rédaksyon Zournal Démaliz – ''Web Zournal Larényon''

Po konèt :

Si zot i ropran lartik po fé konèt oubli pa di ousa i sort i kont si zot.

Rédaksyon Zournal Démaliz – ''Wèb Zournal Larényon'' http://zournal-demaliz.blogspot.com/

Po i mèt anplas boutèy Gaz an 6 kg

Artik Po Lir ou Rolir …

Po fé arviv azot lo bann zartik fine difizé po sat i koné ou lapa ankor lir. Alor bon lèktir é kontinyé tyinbo ansanm Zournal Démaliz.

Lartik po Lir ou Rolir : Po i mèt anplas boutèy Gaz an 6 kg

Akoz konm lopri boutèy gaz 12 kg i kout sèr é konm sat na pwin tro mwayin po asté boutèy 12 kg é lé lour osi po porté sré tan mèt anplas bann boutèy 6 kg po soulaz port moné domoun atèr é pi nora pi bézwin fé mandiansité sakfwa po di fo fé in tarif sosyal fo arèt asisté domoun, an moityé pri sra pli fasil po sat néna malizé po asté sat i kout 18, 08 € . Zidé Zournal Démaliz i lans po èd domoun atèr.
Rédaksyon Zournal Démaliz – '' Web Zournal Larényon''

Po konèt :

Si zot i ropran lartik po fé konèt oubli pa di ousa i sort i kont si zot.

Rédaksyon Zournal Démaliz – ''Wèb Zournal Larényon'' http://zournal-demaliz.blogspot.com/