Alon Mèt ansanm po libèr nout péi

jeudi 14 septembre 2017

Zournal Fanal N° 16 édisyon éspésyal léla

Zournal Démaliz i fé konèt azot Zournal FANAL N° 16 Sètanm 2017 in lédisyon spésyal po lo Gran Lasanblé Kontkolonial wa tyinbo Dimans 5 Novanm 2017 sikoté Tan Rouz – Lo Plat – Piton Sinlé. Anndanla nora tout bann Zinfo dosi lo Gran Lasanblé Kontkolonial. I atann zot tout po mèt ansanm .Gayar lèktir azot.

Louk ali andsou dosi zot Paz é fé konèt otour zot bann konésans. Mèrsibyin.


Paz Fasbouk Fanal  : https://fr-fr.facebook.com/fanalrun/

Rédaksyon Zournal Démaliz ''In Not Manirwar Lavnir Larényon''

samedi 9 septembre 2017

FANAL N°16 SETANM 2017 i ariv tanto

ZOURNAL INDEPANDANTIS RENIONE
FANAL N°16 SEPTEMBRE 2017
EDITION SPECIALE
(disponible en téléchargement en début de semaine)
Lékip Fanal



jeudi 31 août 2017

Paz évènnman Gran Lasanblé Kontkolonial

Ala lo paz évènnman Gran Lasanblé Kontkolonial po zot mèt ansanm. Zournal Démaliz i mèt ansanmavèk osi.

Zot lé fatigé èk lo systèm kolonyal dan nout péi alor vyin mèt ansanm po lo Gran Lasanblé Kontkolonial wa tyinbo Dimans 5 novanm 2017 – 9 vèr matin / 4 trèr laprémidi sikoté kartié Tan Rouz - Plat Sinlé sra in zourné istorik po nout péi po dégrinn systèm kolonyal fransé dan nout péi, po mèt dobout in léta rénioné. Alon mazine nout lavnir ponouminm parnouminm.

Tanto si zot i vé prann kontak èk lo bann lorganizatèr Zournal Démaliz wa done azot in mail po konèt plis dosi zourné-là.

Lien Gran Lasanblé Kontkolonial :

Rédaksyon Zournal Démaliz  - In Not Manirwar Lavnir Larényon

Shart Kontkolonial


Té dobout sanm lo mouvman indépandantis rénioné, zot lé invité po bann zasise la dékolonizasyon nout péi.


In Gran Lasanblé Kontkolonial, po mazinn nout lavnir parnouminm.
Toutsat lé dakor ek nout Shart Kontkolonial alon mèt ansanm, alon dégrinn lo sistinm kolonial.

Shart Kontkolonial : "Anou lo pèp, anou rénioné, nou rovandik nout léritaz, sat y prann an kont listwar lèsklavaz, ek la kolonizasion dopi 1663 ziska zordi. Anou manm bann zasosiasion, bann kolèktif, bann mouvman, bann lorganizasion y vanz po pa oubli nout listwar, nou konstat parnouminm, podvré, dan kèl malizé nout péi ilé dan tout dominn nout vi toulézour. Toutsala nou wa partou, toultan.

Tout lo bann problinm la finn ariv anou, akoz zot la anprofit su nou, la abiz su nou é tout lo bann mové zafèr la pa arèt tonm su nou é kraz anou, toutsala na in sèl rasinn, sé lo dominasion léta kolonial fransé la mèt an plas. Toutsala y tiyn pa kont nout kisanoulé.
Nout listwar lé méprizé la lèss ali dan fénwar la minm fé krwar li té ekzis pa, nout prop lèkzistans na pwin valèr po zot.

Apré in tralé zélèksion ek zot bann promès mantèr, lèr larivé po nou lèv dobout. Lo sèl zafèr y kont po nou, sé mazinn - parnouminm é ponouminm - nout lavnir ek sat nout bann zanfan, minm si bann kolonialis y arèt pa mèt la pèr si nou é manti ek nou.

Anou, domoun, zasosiasion, kolèktif, mouvman, lorganizasion, lo pèp rénioné, alon mèt ansanm - nout tout égal antnou - in vré lantouraz po armèt nout péi an lèr é protèz lavnir nout bann zanfan.
Alon kas la sinn é rant dann ron po mèt an plas in Gran Lasanblé Kontkolonial, in vré soubasman po domin, popilèr é po linité nout pèp.

Lo shart la y esplik kom y fo lo bann règloman lo Gran Lasanblé Kontkolonial, ke va travay po Larénion dan tout son diversité kiltirèl é dan tout son dimansion sosial é ékonomik, po fénésans in léta rénioné ek in Gran Konsey é in Gouvernman Kontkolonial.

Lo pwindvizé lo Gran Konsey Kontkolonial sé mèt an plas in konstitision po in léta rénioné, prépar la lwa po domin , sra li va vey ke léta rénioné y respèkt la lwa kom i fo.

Lo pwindvizé lo Gouvernman Kontkolonial sé prépar in program gouvernman po domin, aport son solidarité kan y fo, défann lo rénioné kont lo sistinm kolonial fransé, sé li nora la responsabilité ladministrasion kontkolonial, sé li nora la responsabilité protèz nout pèp, nout péi é nout bann zinstitision nou la mèt an plas kan y fo é kom y fo. Sé li va roprézant nout péi an déor.
Lo Gran Lasanblé Kontkolonial va ekzis podvré lo zour na mèt ali dobout nout tout ansanm. Lo bann moun sra la va roprézant swa zot minm, sinonsa zot bann zasosiasion, kolèktif, mouvman ek lorganizasion, y fo zot lé kontkolonial.

Po mèt ansanm kont lo kolonialis, lo promié zafèr po fé, sé vanz po nout kiltir, po in lavnir lib, zis é égal dan in sosièté ousa lékonomi lé po nou minm.

Kolonialis lé partou Larénion, dann la kaz, dann lékol, dann travay, dann ladministrasion.

Sé touzour bann maléré lé dan malizé, sak nou la bozwin pou viv lé tro shèr (dolo, kouran, manzé, linz, la kaz). An misouk, i obliz anou pran in manièr viv ek in lédikasion y sort déor, po nout famy, y tir responsabilité papa manman pou mèt plis si marmay. Y obliz anou viv pou ashté kom dan péi déor. Zinformasion dann télé lé mantèr épi i sava dan in sèl koté, piblisité i rèspek pa nout manièr war la vi, nout kisanoulé é li mèt touzour sat péi déor dan nout koko tèt. 

Bann program dan lédikasyion lékol i rod ryink ranpli la tèt marmay ek bann modèl kiltirèl é ékonomik, sat i konsern pa nou, sat lé pa bon po nou. Y rabès nout lang ek listwar nout péi. Bandna i mèt an lèr bann valèr lé kont natir, i mèt an lèr shakinn pou son shakinn. Zot i protèz pa sat lé atèr, azot minm y désid sat nou la bozwin sat lé bon po nou, lo méyèr lé touzour po zot. Nout mizik lé rabésé (dann radio, télé, zournal, internèt, dan tout kalité manifèstasion kiltirèl), nout fason dansé, nout fason kozé, nout fason ékrir, nout fason fé désin, nout bann tizanèr, nout patrimwan lé abandoné, nout bann pratik po lo respé nout bann zansèt (servis, lomaz zansèt, tout bann fèt rélizion) ek tout nout bann tradision (la pèsh, la shas, rod bwa sèk). Partou na makrotaz po in plas sinonsa in subvansion po fé lo fransé, tout lé tèt anba, na pi riyn y marsh, na pi riyn y rosanm anou.

An misouk bandna i rod pou défann anou planté po manzé, mont lantrepriz ek gran lizinn, i défann anou form nout bann zinn, y anpès azot trouv in vré travay dan zot péi, y anvoy azot lot koté la mèr po armèt domoun andéor travay nout plas. Makrotaz, préférans po mantalité gro kolon, la vi shèr y profit riynk po sat lé anlèr. 

Di sat nou ve bann zéli i fé pa in kont avèk, lo bann domoun i travay dann ladministrasion lé konplis é zot i di pa riyn osi.

Toutsat lé dakor ansanm tousala, alon sign lo shart kontkolonial é fé tout po fé respèkt ali.

dimanche 27 août 2017

GRAN LASANBLE KONTKOLONIAL

Zournal Démaliz i fé konèt azot é i tyinbo ansanm. Fé konèt otour zot...

Rédaksyon Zournal Démaliz  - In Not Manirwar Lavnir Larényon

Té dobout sanm lo mouvman indépandantis rénioné, zot lé invité po bann zasise la dékolonizasyon nout péi.
In Gran Lasanblé Kontkolonial, po mazinn nout lavnir parnouminm.



dimanche 20 août 2017

Zinfo Po zot konèt :

Tanto nora in ‘’Gran Lasanblé Kontkolonial’’ sra mi anplas po bann rényoné i pran anmin zot destin. Louk lo bann lien andsou po inform azot po la swit...

https://www.facebook.com/groups/485611344894537/permalink/1311247312330932/

https://www.facebook.com/eli.sinle/posts/1942296819378613


Rédaksyon Zournal Démaliz  - In Not Manirwar Lavnir Larényon

vendredi 28 juillet 2017

Bann nouvo migran i débark

Artik Po Lir ou Rolir …

Po fé arviv azot bann nouvèlté fine difizé po sat i koné ou lapa ankor lir. Alor gayar koudzyé lèktir azot é kontinyé tyinbo ansanm Zournal Démaliz lo tan dot nouvèl i ariv. Difizé lo 17 out 2015

Konm toulézan sak rantré lékol, Larényon i koné in mouvman popilasyon kiswa bann débarkman nouvo migran fonksyonèr ladmistrasyon kolonyal fransé, i sort an frans é dan lé zot bann koloni, é bann zansyin koloni lafrans, é dot zétranzé i ariv an poundiak po antrotyin ladministrasyon kolonyal fransé dan nout péi po amont bann marmay rényoné zot lédikasyon éropéanizé é fransizé é konm toulézan bonpé zéne rényoné é azé lé oblizé ou forsé ou i vé osi san èt konséyé kit zot péi po alé imigré sikoté péi lafrans, péi Kébèk é dan dot péi nou lé pa kont si lo rényoné i vé form ali ou viv andéor si i sava san èt forsé akoz pa mé fo néna in rotour osi kan lo rényoné lé formé i vé artournné na lo drwa awar osi in travay dan son péi mé gèt zordi lapa lo ka lé sat i sort andéor i akapar tout. Ala lo sityasyon nout péi lé dodan, i kontinyé dévid nout popilasyon lé né isi, po kolonizé èk dot nouvo kolonizatèr, ala lo méfé lo kolonyalis fransé fé zot propagand èk konplisité bann politikèr é rényoné i soutyin lo systèm départmantalis po bous lo zyé bann zène rényoné i di azot na pi lavnir dan zot péi po aprann é travay fo alé andéor é an rotour i fé débark in takon domoun andéor po prann la plas lo rényoné é nout tèr. Po konèt toulézan néna in takon migran i sort déor i ariv dan nout péi Larényon apré zot i instal azot po toultan, lé rantré lékol mwad Out néna plis, an rotour bann èspatriyé rényoné i rotourn an ti kantité é néna bonpé i giny minm pi artourné po war zot famiy. Zot wa di lé normal bann domoun-là na lo drwa rantré pars Larényon lé in départman fransé lé normal kan ou réklam èt fransé mé po bann Patriyot Rényoné i sobat kont-kolonyalis fransé lé zot drwa é dowar dénons sa po bord systèm-là, é sré tan dobout po arèt lès dévid nout péi é modifyé nout popilasyon, ziskakan na rès dan lo désépwar é lès lo systèm kolonyal tyé anou. Fo pa nou lapèr pran nout destin anmin é atann tout èk lafrans rès kome noulé inn sékat nout sra étranzé dan nout prop péi é sa minm kolonyalis fransé la po fé dévid nout popilasyon po myé komandé alor démaliz anou avan lé tro tar. Po konèt konm toultan nou di si Zournal Démaliz po bann rényoné i défann lo systèm départmantalis i vé pa larg lafrans pars zot lapèr nora pi lavi fasil é fasilité larzan sé posa po sat i sobat po in péi tanou minm nou lé fane fané sakinn dan son kwin kontinyé maroné, rézisté po fé prann konsyans domoun si lo kolonizasyon nout péi..

Rédaksyon Zournal Démaliz – ''In Not Manirwar Lavnir Larényon''


Po konèt :

Si zot i ropran lartik po fé konèt oubli pa di ousa i sort i kont si zot.

Rédaksyon Zournal Démaliz – ''In Not Manirwar Lavnir Larényon'' http://zournal-demaliz.blogspot.com/

mercredi 26 juillet 2017

Démaliz i réponn azot

Bonpé i domann akoz Démaliz i mont pa in mouvman indépandantis po linstan i profèr rès konm ilé. Mé zot kozé lé an mazinasyon lé posib osi Zournal Démaliz i pé doman azot si inn sékat néna in groupaz domoun i sobat kont kolonyalis i mèt dobout in mouvman fé konèt azot si zot i vé mèt ansanm Zournal Démaliz wa tyinbo azot informé. Mèrsibyin kan minm po zot propozisyon mèt anplas in mouvman politik.

Rédaksyon Zournal Démaliz  - In Not Manirwar Lavnir Larényon